Историјски часопис књ. 74 (2025)
The Historical Review, vol. 74 (2025)

Владимир Јовановић*

ПОЛИЦИЈСКИ ГЛАСНИК – ИЗМЕЂУ СЕНЗАЦИОНАЛИЗМА И МОРАЛНЕ ПАНИКЕ

>>> Преузмите чланак (.pdf)


DOI: 10.34298/IC2574375J

УДК: 050:351.74“18“

стр. 375–393

језик: српски

* (https://orcid.org/0000-0002-8982-790)


Aпстракт:

Полицијски гласник представља један од необичних публицисти­чких подухвата који се појавио 1897. године. Реч је о стручном полицијском гласилу којe је покривало врло широк круг тема, од социјалне политике и црне хронике, урбаног криминала и маргиналних појава, до питања у вези с локалном управом. Захваљујући добро осмишљеној и оригиналној концепцији, Полицијски гласник није мењао уређивачку политику током шеснаест година свог постојања. Необичност и оригиналност овог недељника била је у комбиновању бројних литерарних фељтона и светских класика криминалистичког жанра. Уз то, био је у току с актуелним европским научним садржајима из области криминалистике. Атрактиван спој морбидног из области црне хронике и обиље сензационализма обезбедио је дугорочну будућност и популарност овог недељника. Један од квалитета овог гласила био је у мноштву илустративног материјала, техничких цртежа и фотографија високе резолуције које је нудио. При томе, лист се није устезао од тога да представнике маргине друштва: коцкаре, провалнике, фалсификаторе или скитнице представи као потпуно лоше. Полицијски гласник отвореним приступом шокира и плени публику. Попут претече каснијег таблоидног новинарства, Полицијски гласник постаје својеврсни стуб срама који погледима публике излаже фотографије многих до тада безимених људи. Реч је о листу који подстиче и шири моралну панику и тескобу код читалачке публике. Полицијски гласник у исти мах храни радозналост публике свежим вестима о свету злочина, док га уједно засипа обиљем нових научних сазнања из области криминалистике, психологије и антропологије.

Кључне речи:

паника, црна хроника, жута штампа, криминал, сензациона­лизам, журнализам.

Vladimir Jovanović*

POLICE GAZETTE – BETWEEN SENSATIONALISM AND MORAL PANIC

>>> download article (.pdf)


DOI: 10.34298/IC2574375J

UDC: 050:351.74“18“

pp. 375–393

language: serbian

* (https://orcid.org/0000-0002-8982-790)


Abstract:

The Police Gazette was one of the more unusual journalistic ventures that appeared in 1897. It was a professional police gazette that covered a wide range of topics – from social policy and dark history, urban crime and marginal phenomena, to issues related to local administration. Thanks to an original and well-thought-out concept, the Police Gazette did not change its editorial policy during the sixteen years of its existence. The peculiar originality of this weekly was to be found in the combination of numerous feuilletons with world classics of the crime genre. In addition, it was up-to-date with current European scientific and criminalistic content. An attractive combination of the morbid from the field of dark histories with an abundance of sensationalism ensured the long-term future and popularity of this weekly. One of the qualities of this newspaper was the abundance of illustrative material, technical drawings, and high-resolution photographs it offered. At the same time, it did not hesitate to present in an extremely negative light representatives of the marginal worlds: gamblers, burglars, counterfeiters or vagrants. The Police Gazette, with its open approach, shocked and captivated its audience. Almost as if it were a forerunner of later tabloid journalism, the Police Gazette became a kind of Pillar of Shame exposing to the public gaze photographs of many persons until then nameless. It was a newspaper that incited and spread anxiety and moral panic among the readers. The Police Gazette simultaneously fed the audience’s curiosity with fresh news about the world of crime, while at the same time inundating it with an abundance of new scientific findings from the fields of criminology, psychology and anthropology.

Keywords:

panic, dark history, yellow press, crime, sensationalism, journalism.

ЛИСТА РЕФЕРЕНЦИ – LIST OF REFERENCES

Објављени извори – Published Primary Sources

Жујовић, Јован, Дневник I, прир. Драгоје Тодоровић, Београд 1986. [Žujović, Jovan, Dnevnik I, prir. Dragoje Todorović, Beograd 1986]

Митровић, Jeремија, Грађа за историју и библиографију српске периодике до 1920, Београд 1984. [Mitrović, Jeremija, Građa za istoriju i bibliografiju srpske periodike do 1920, Beograd 1984]

Србија на споју два века, књижевна заоставштина Тасе Миленковића, првог српског полицајца (1850–1918), прир. и предговор написао Живојин Алексић, Београд 1992. [Srbija na spoju dva veka, književna zaostavština Tase Milenkovića, prvog srpskog policajca (1850–1918), prir. i predgovor napisao Živojin Aleksić, Beograd 1992]

Тодоровић, Пера, Дневник, прир. Латинка Перовић, Београд 1990. [Todorović, Pera, Dnevnik, prir. Latinka Perović, Beograd 1990]

Штампа – Newspapers

Видело (1880–1896) [Videlo (1880–1896)]

Геџа (1892–1895) [Gedža (1892–1895)]

Мале новине (1888–1903) [Male novine (1888–1903)]

Полицијски гласник (1897–1914) [Policijski glasnik (1897–1914)]

Србадија (1881–1883) [Srbadija (1881–1883)]

Литература – Secondary Works

Benedikt, Moritz, Anatomical Studies upon Brains of Criminals: A Contribution to Anthropology, Medicine, Jurisprudence, and Psychology, New York 1881.

Cohen, Stanley, Folk Devils and Moral Panic, London 2011.

Curtis, Lionel Perry, Jack the Ripper and the London Press, New Haven & London 2001.

Darwin, Charles, The Origin of Species, London 1909.

Doing Anthropology in Wartime and Warzones, World War I and Cultural Sciences in Europe, Reinhard Johler Christian Marchetti & Monique Scheer (eds.), Bielefeld 2010.

Fear of Crime: Critical Voices in an Age of Anxiety, Edited By Murray Lee & Stephen Farral, Abingdon & Oxon 2008.

Goode, Erich & Nachman Ben-Yehuda, Moral Panic – The Social Construction of Deviance, Oxford & Cambridge 2009.

Hart, Hastings H., Sterilization as a Practical Measure, New York 1912.

Healey, Robert Clifton, Modern Tendencies in the Treatment of Criminals, Thesis submitted in partial fulfillment of requirements for the degree of Master of Education, Boston University School of Education Library, 1933.

Iggers, Wilma Abeles, Karl Kraus: A Viennese Critic of the Twentieth Century, Hague 1967.

Jewkes, Yvonne, Media & Crime, London 2004.

Jovanović, Vladimir, „Homoseksualnost i srpsko društvo u 19. veku”, u: Među nama, Neispričane priče gej i lezbejskih života : zbornik tekstova, ur. Jelisaveta Blagojević i Olga Dimitrijević, Beograd 2014, 40–59.

Knežević-Lukić, Nevenka, Nastanak i razvoj naučno-tehničke policije (1804–1941), Beograd 2019.

Krleža, Miroslav, Zastave I, Zagreb 2000.

Lombroso, Cesare, Criminal Man, translated and with a new introduction by Mary Gibson and Nicole Hahn Rafter, Duke University Press: Durham, NC and London, 2006.

McConell, Ray Madding, Criminal Responsibility and Social Constraint, New York 1912.

Problems in Eugenic, vol. III, London 1912.

Radenić, Andrija, Progoni političkih protivnika u režimu Aleksandra Obrenovića, 1893–1903, Beograd 1973.

Rafter, Nicole, Origins of Criminology, London 2009.

Reel, Guy, The National Police Gazette, and the Making of the Modern American Man 1879–1906, New York 2006.

Sulejmanpašić, Dževad, Žurnalizam razarač čovečanstva i novinstvo sa najmanjom merom žurnalizma, Zagreb 1936.

The Fourth Estate, New York, April 1912.

Truhelka, Ćiro, Hrvatska Bosna (Mi i „oni tamo”), Sarajevo 1907.

Вулетић, Витомир, Пера Тодоровић, Русија и Обреновићи, Нови Сад 2007. [Vuletić, Vitomir, Pera Todorović, Rusija i Obrenovići, Novi Sad 2007]

Иконић, Ивана, Српска хумористичко-сатиричка периодика друге половине XIX и почетка XX века (докторска дисертација, Филозофски факултет Нови Сад, 2015) [Ikonić, Ivana, Srpska humorističko-satirička periodika druge polovine XIX i početka XX veka (doktorska disertacija, Filozofski fakultet Novi Sad, 2015)]

Јездић, Коста, Ивањдански атентат и Никола Пашић, Београд 1926. [Jezdić, Kosta, Ivanjdanski atentat i Nikola Pašić, Beograd 1926]

Јовановић, Владимир, Сјај и беда варошког живота – маргиналне скупине и државна реакција у Србији 19. века, Београд 2017. [Jovanović, Vladimir, Sjaj i beda varoškog života – marginalne skupine i državna reakcija u Srbiji 19. veka, Beograd 2017]

Јовановић, Владимир, „Тодоровићеве Мале новине (допринос развоју савременог српског новинарства у XIX веку)”, у: Пера Тодоровић : зборник радова, ур. Весна Матовић, Београд 1999, 337–349. [Jovanović, Vladimir, „Todorovićeve Male novine (doprinos razvoju savremenog srpskog novinarstva u XIX veku)”, u: Pera Todorović : zbornik radova, ur. Vesna Matović, Beograd 1999, 337–349]

Јовановић, Слободан, Влада Александра Обреновића II, Београд 1990. [Jovanović, Slobodan, Vlada Aleksandra Obrenovića II, Beograd 1990]

Јовановић, Слободан, Влада Милана Обреновића II, Београд 1990. [Jovanović, Slobodan, Vlada Milana Obrenovića II, Beograd 1990]

Карић, Владимир, Србија, опис земље, народа и државе, Београд 1887. [Karić, Vladimir, Srbija, opis zemlje, naroda i države, Beograd 1887]

Протић, Милан Ст., Радикали у Србији: идеје и покрет (1881–1903), Београд 1990. [Protić, Milan St., Radikali u Srbiji: ideje i pokret (1881–1903), Beograd 1990]

Рошуљ, Жарко, „Геџин Полицијски гласник (1897–1914)”, у: Традиционално и модерно у српским часописима на почетку века (1895–1914) : зборник радова, ур. Слободанка Пековић и Весна Матовић, Београд 1992, 81–109. [Rošulj, Žarko, „Gedžin Policijski glasnik (1897–1914)”, u: Tradicionalno i moderno u srpskim časopisima na početku veka (1895–1914) : zbornik radova, ur. Slobodanka Peković i Vesna Matović, Beograd 1992, 81–109]

Рошуљ, Жарко, Час описа Часописа, Београд 1995. [Rošulj, Žarko, Čas opisa Časopisa, Beograd 1995]

Цвијић, Јован, Психичке особине Јужних Словена, Београд 2009. [Cvijić, Jovan, Psihičke osobine Јužnih Slovena, Beograd 2009]

Free AI Website Creator